Nakon saobraćajne nezgode u kojoj je sačinjen evropski izvještaj, često se postavlja pitanje da li oštećeni može ostvariti naknadu štete koja prelazi 500 KM. Ovo pitanje postalo je posebno aktuelno nakon novije sudske prakse Vrhovnog suda Republike Srpske, koja je izazvala brojne stručne rasprave.
Da li evropski izvještaj ograničava naknadu štete na 500 KM?
Prema odluci Vrhovnog suda Republike Srpske (broj 89 0 P 083876 24 Rev od 31.01.2025. godine), oštećeni koji je sačinio samo evropski izvještaj izgubio je pravo da u parničnom postupku zahtijeva razliku do pune naknade štete, pa je mogao ostvariti najviše 500 KM.
Međutim, ovakvo pravno shvatanje predstavlja sporno tumačenje materijalnog prava, jer odredbe Zakona o obaveznim osiguranjima u saobraćaju Republike Srpske ne propisuju ograničenje visine naknade štete, već uređuju isključivo dokaznu vrijednost evropskog izvještaja.
Koja je svrha evropskog izvještaja?
Evropski izvještaj uveden je kako bi se jednostavnije ostvarilo pravo na naknadu štete i omogućilo brže odvijanje saobraćaja nakon nezgoda kod kojih između učesnika nema spora o načinu nastanka nezgode.
Za razliku od policijskog uviđaja, koji često traje više sati, evropski izvještaj omogućava da učesnici sami evidentiraju okolnosti saobraćajne nezgode kada su one nesporne.
Njegova svrha nije ograničavanje prava oštećenog na punu naknadu štete.
Šta propisuje Zakon o obaveznim osiguranjima u saobraćaju?
Prema članu 37. stav 2. Zakona o obaveznim osiguranjima u saobraćaju Republike Srpske, evropski izvještaj može se koristiti kao dokaz nastanka štetnog događaja kod manje materijalne štete, pod uslovom da je uredno popunjen i da su priložene fotografije oštećenja vozila i mjesta nezgode.
Zakon razlikuje dokaznu snagu evropskog izvještaja, ali ne propisuje da je naknada štete ograničena na 500 KM.
Razlika između štete do 500 KM i štete preko 500 KM
Kod štete do 500 KM evropski izvještaj predstavlja dovoljan dokaz o nastanku štetnog događaja, osim ako druga strana ne dokaže suprotno.
Kod štete koja prelazi 500 KM evropski izvještaj sam po sebi nije dovoljan dokaz. Oštećeni tada mora dokazati nastanak štete i odgovornost štetnika drugim dokazima, najčešće putem saobraćajnog vještačenja i drugih dokaza izvedenih u parničnom postupku.
Dakle, razlika postoji u načinu dokazivanja, a ne u pravu na punu naknadu štete.
Kako tumačiti evropski izvještaj?
Jezičko tumačenje člana 37. Zakona o obaveznim osiguranjima u saobraćaju Republike Srpske pokazuje da zakon uređuje isključivo dokaznu vrijednost evropskog izvještaja.
I teleološko tumačenje vodi istom zaključku. Namjera zakonodavca bila je podstaći učesnike u saobraćaju da koriste evropski izvještaj kada okolnosti nezgode nisu sporne, a ne ograničiti njihovo pravo na naknadu štete.
Kada učesnici spore način nastanka saobraćajne nezgode, i dalje postoji mogućnost provođenja policijskog uviđaja i izvođenja svih drugih dokaza u sudskom postupku.
Kako ostvariti naknadu štete veću od 500 KM?
Ako oštećeni potražuje naknadu štete veću od 500 KM, potrebno je dokazati odgovornost za nastanak saobraćajne nezgode u skladu sa opštim pravilima dokazivanja. U praksi to najčešće podrazumijeva provođenje saobraćajnog vještačenja i drugih relevantnih dokaza.
Ne postoji zakonska odredba koja ograničava visinu naknade štete samo zato što je sačinjen evropski izvještaj.
Ukoliko sud odbije zahtjev pozivajući se na navedenu praksu Vrhovnog suda Republike Srpske, moguće je isticati da takvo ograničenje nema zakonsko uporište. Nakon iscrpljivanja redovnih pravnih lijekova, može se podnijeti apelacija Ustavnom sudu Bosne i Hercegovine radi zaštite ustavom zagarantovanih prava, uključujući pravo na imovinu, ukoliko je oštećenom onemogućena puna naknada štete.
Česta pitanja
Da li je naknada štete ograničena na 500 KM ako je sačinjen evropski izvještaj?
Zakon o obaveznim osiguranjima u saobraćaju Republike Srpske ne propisuje da je naknada štete ograničena na 500 KM, već uređuje dokaznu vrijednost evropskog izvještaja. Kod štete do 500 KM evropski izvještaj je dovoljan dokaz, a kod veće štete oštećeni mora nastanak štete i odgovornost dokazivati drugim dokazima.
Kako ostvariti naknadu štete veću od 500 KM?
Potrebno je dokazati odgovornost za nastanak saobraćajne nezgode u skladu sa opštim pravilima dokazivanja, najčešće provođenjem saobraćajnog vještačenja i izvođenjem drugih relevantnih dokaza u parničnom postupku.