Suspenzija radnika u FBiH: Da li je zakonita i može li se smanjiti plata?

Da li Zakon o radu poznaje suspenziju?

Institut suspenzije, iako se u praksi često uvodi internim pravilnicima, nije zasnovan na Zakon o radu Federacije Bosne i Hercegovine.

To znači da:

1. suspenzija kao mjera privremenog udaljenja sa rada nije zakonski uređena,
2. nije propisana ni u okviru disciplinske odgovornosti,
3. niti u dijelu koji se odnosi na prestanak radnog odnosa.

Zbog toga se svako ograničenje prava radnika tokom suspenzije, posebno prava na platu, može smatrati pravno spornim.

Može li pravilnik ograničiti prava radnika?

Poslodavci često pokušavaju urediti suspenziju internim aktima, poput pravilnika o disciplinskoj odgovornosti.

Međutim:

1. interni akt ne može derogirati zakon,
2. ne može ograničiti prava koja su garantovana zakonom,
3. niti može uvoditi nova pravna rješenja koja zakon ne poznaje.

Zbog toga odredbe pravilnika kojima se radniku umanjuje plata tokom suspenzije imaju ograničeno pravno dejstvo i ne mogu biti osnov za takvo umanjenje, posebno ispod zakonskog minimuma.

Da li je moguće pravilnikom uvesti nova prava ili mjere?

Opšti akti (kolektivni ugovor, pravilnik o radu) mogu uređivati prava radnika, ali samo pod određenim uslovima.

Ključno pravilo je:

1. mogu se propisati povoljnija prava u odnosu na zakon,
2. ali samo ako su ta prava već predviđena zakonom.

To znači da:

1. nije dozvoljeno uvoditi potpuno nove institute koji ne postoje u zakonu,
2. niti regulisati pitanja za koja zakon ne daje osnov ili ovlaštenje.

U slučaju suspenzije, takav zakonski osnov ne postoji.

Može li se radniku smanjiti plata tokom suspenzije?

S obzirom na to da zakon ne poznaje suspenziju:

1. ne postoji ni pravni osnov za umanjenje plate po tom osnovu,
2. svako takvo umanjenje može biti osporeno,
3. posebno ako ide ispod zakonski propisanog minimuma.

Zbog toga se pravilnikom ne može zakonito odrediti ni visina plate tokom suspenzije.

Šta bi važilo da je suspenzija zakonski uređena?

Kada bi suspenzija bila uređena zakonom, važilo bi pravilo:

• odluka se ocjenjuje prema propisu koji je važio u trenutku njenog donošenja,
• novi propisi ne mogu djelovati retroaktivno.

I u tom slučaju, čak i ako bi pravilnik predviđao smanjenje plate (npr. na 70%), radniku ne bi mogla biti isplaćena plata ispod zakonskog minimuma.

Koje je pravno najsigurnije rješenje?

S obzirom na postojeći pravni okvir, najispravniji pristup je:

1. priznati radniku puno pravo na platu do okončanja disciplinskog postupka,
2. izbjeći primjenu spornih internih odredbi,
3. osigurati poštivanje zakonskih i ustavnih prava radnika.